Artikelen

Karakterstructuren en The Middle Way

We leren veel over het leven tijdens onze eerste levensjaren hier op aarde. We krijgen al snel te maken met existentiële thema’s zoals je welkom voelen op de wereld, mogen zijn wie je bent en jezelf in alle vrijheid mogen neerzetten en uitdrukken. Door verschillende levensomstandigheden in de maatschappij of in ons gezin van herkomst kunnen we in deze ontwikkelingsbehoeften worden miskend of op een andere manier tekortgedaan. De voldoening van onze kernbehoeften botst dan met de werkelijkheid die er niet aan tegemoet is gekomen. De waarheid van dit tekort is te veel voor een kind om te verwerken. Uit zelfbescherming wordt de traumatische ervaring door ons lichaam ingekapseld en weggestopt. Het ingepakte traumatische materiaal blijft in het systeem tot in de nog onbepaalde toekomst. Het wacht op het moment wanneer we er klaar voor zijn de ervaring volledig te doorvoelen, er uitdrukking aan te kunnen geven en het proces van verwerking zijn natuurlijke beloop te laten gaan. Omdat we als kind nog zo afhankelijk zijn van onze omgeving, bouwen we, naar onze eigen aard, een overlevingsreactie op om onze essentie te beschermen. Hiermee wordt onze authentieke expressie geblokkeerd en vervangen door de pasgevormde beschermlaag. Oorspronkelijk behoort dit een tijdelijke reactie in ons systeem te zijn om de levensomstandigheden zo goed als het kan te overleven. Voor veel mensen wordt hier echter de basis gelegd voor de vorming van copingmechanismen die, in plaats van onze essentie, de basis voor onze persoonlijkheid is geworden.

Bescherming en de basis voor persoonlijkheid
Vanuit de Bio-energetica (Wilhelm Reich en Alexander Lowen) worden deze patronen ‘karakterstructuren’ genoemd. Deze structuren vormen niet alleen de basis van onze persoonlijkheid. Ieder bevat een uniek energiepatroon dat zich in het lichaam vastzet en kleurt de manier waarop wij onze emoties en de wereld om ons heen waarnemen. De karakterstructuren zijn een onbewuste buffer tussen onze binnen- en buitenkant, die ons enerzijds beschermt tegen de oorspronkelijke verwonding en anderzijds de manier waarop we met de wereld in relatie staan vormgeeft. Elke structuur vertelt ons iets over de manier waarop wij verwond zijn geraakt.
In ons volwassen leven laten deze beschermlagen weinig innerlijke ruimte over, waardoor we ons er steeds meer mee identificeren. Reich en Lowen beschreven zes karakterstructuren die overeenkomen met belangrijke ontwikkelingsthema’s.

De beschrijving van de karakterstructuren op papier lijkt onze innerlijke wereld te kaderen. In werkelijkheid ervaren mensen slechts delen van specifieke structuren en lopen verschillende ontwikkelingsthema’s in elkaar over. Er bestaat een gevoelige fase voor de opbouw van structuren die moeilijk te omschrijven valt. Toch is het voor de beeldvorming belangrijk het beeld te schetsen. Het is aan de Trauma Release Facilitator om de beschrijving niet als absolute definitie, maar als ondersteunende richtlijn aan te houden.  

Herkenning in esoterische tradities
Opmerkelijk genoeg zien we een soortgelijke beweging terug in veel spirituele tradities. Zij omschrijven het belang van ‘de omhulling van Ziel’ (door diverse lagen persoonlijkheid om onze essentie heen) om pas wanneer de tijd daar rijp voor is in ons te ontwaken. We ontdekken dan dat dit essentiële deel in ons nog niet ‘af’ is en nemen een innerlijk besluit onze wezenskern haar oorspronkelijke zetel terug te geven. We ontdekken dat de heling van onze verwondingen de deur is die ons toegang verleent én onze ware (innerlijke) rijkdom helpt openen.   

De bestudering van de karakterstructuren is een studie op zich. Tijdens de opleiding The Middle Way gebruiken we het algemene beeld van de structuren om het verband tussen verwondingen, copingmechanismen en de verschillende manieren waarop dit zich in ons lichaam manifesteert zichtbaar te maken.

Bron: Handboek voor de Trauma Release Facilitator – The Middle Way

---

Bio-energetica – het vrijmaken van de vitale levensstroom

De rand van onze comfortzone
Verandering vindt van nature plaats op de rand van onze comfortzone. Dit is in het leven net zo waar als in de beoefening van Bio-energetica. Het is inherent aan deze vorm van lichaamswerk dat je met oncomfortabele sensaties te maken zult krijgen. Vanuit een doorleefd begrip van de lesstof zoeken we deze spanningsgebieden juist op. Door er vanuit gegrond volwassen bewustzijn bij te blijven, stellen we ons lichaam in staat bewegingen af te maken en te ontladen wat vroeger te overweldigend voor ons was.

Bio-energetica nodigt ons uit onze spiergroepen intentioneel met stress te belasten, zodat we Het Harnas aan Spanning in staat stellen te ontladen. Het lichaam ontlaadt doordat we ruimte geven aan het ware bereik van de spanningen in ons lichaam. Dit is een intelligente, tegengestelde beweging i.p.v. het uit noodzaak vastzetten van de spanning wanneer het overweldigend is/lijkt. We staan toe de beweging af te maken, vanuit de veilige bedding van ons volwassen bewustzijn.   

Bio-energetica richt zich naast het ontladen van het systeem op het vergroten van de felt sense van ons lichaam. Hoe voller de felt sense van ons lichaam, des te voller is onze gronding. De mate van gronding vermindert de mate van aanwezige spanning in het lichaam aanzienlijk. Dit vormt de basis van het vermogen aanwezig te blijven bij ongemak of overweldiging zonder gekaapt te worden door eventuele triggers. Hierin herkennen we de basis van ons volwassen ‘gegronde’ bewustzijn.

Wanneer je de grens van je comfortzone lijkt te bereiken, maken we gebruik van de (horizontale) adem om bij het oncomfortabele aanwezig te blijven. We onderzoeken of het lukt om het toe te staan, ruimte te geven aan de sensaties, zodat het tot een ontlading kan komen. Deze beweging is belangrijk, omdat het een nieuwe impressie is voor ons systeem. Daar waar we vroeger uit noodzaak de boel hebben vastgezet, proberen we vandaag een nieuwe beweging te maken.
 
Het belang van gronding
Onze beschermlagen zijn veelal buiten ons bewustzijn de hele dag bezig alle opgeslagen emoties en spanningen ‘te managen’. Het grote gros van onverwerkt traumatisch materiaal bevindt zich in onze romp. Je zou kunnen stellen dat onze romp gebruikt wordt als een afgesloten container om al het ondragelijke in weg te stoppen. Spanning werkt cumulatief. Dit betekent dat een enorme hoeveelheid energie binnen het systeem wordt opgebouwd én binnengehouden. Hoewel dit voor veel mensen een normale staat van zijn is geworden, weten we inmiddels dat dit niet de natuurlijke staat van de mens is.

In onze natuurlijke staat is het onderste gedeelte van ons lichaam: de buik, het bekken, de benen, de enkels en de voeten, in verbinding met de aarde. Dit maakt het mogelijk om alle overtollige energie binnen het systeem weg te laten vloeien. Wanneer de spieren en het weefsel in deze gebieden open zijn, ervaren we deze constante stroom van energie in ons onderlichaam. Wanneer de spieren in deze gebieden gepantserd zijn door chronische spanningsgebieden en gevoelloze zones, raken we de verbinding met de aarde kwijt. We zijn dan niet meer gegrond.

Bio-energetische beoefening streeft dus naast het ontladen van het systeem ook naar het opnieuw gronden van het lichaam. Wilhelm Reich en zijn studenten (waaronder Alexander Lowen) ontwikkelden therapeutische lichaamsgerichte technieken om de vitaliteit in het lichaam te herstellen door met de chronische spanningsvelden en gevoelloosheid in het lichaam te werken. Dit was de basis voor wat we vandaag de dag Bio-energetica noemen. Bio-energetica (lichaamswerk) richt zich op de verwerking van onverwerkt trauma door het opheffen van de fysieke blokkades in ons lichaam.

Bron: Handboek voor de Trauma Release Facilitator – The Middle Way